replika telefon ve modern islam
evet arkadaslar sizlere en güzel yazıları yazan replika telefon diyorki Burada ilk bakışta Tahtâvî, Hayreddin veya Kemal’de de görülen bir orijinalizTTii savunur görünmektedir. Fakat yakından bakıldığında duru, mun oldukça farklı olduğu görülecektir. Zira Hayreddin veya Kemal'e göre Batı’nın İslamdan ödünç aldığı, Tahtâvî’nin öne sürdüğü gibi sadece bilim veya teknik değil, sosyo-politik pratik ve müesseselerdir. Tahtâvî, böylece aslında Comte’un Fransız oryantalizmi sayesinde geliştirdiği “Arap medeniyeti” imajının tuzağına düşüyordu. Onun muhtemelen Fransa’dandöndükten sonra okuduğu Comte (2000: IIJ/108), medeniyet tarihinin üçüncü ve son aşamasını oluşturan pozitif-endüstriyel çağı, pozitif bilimlerin XI. asırda Araplar vasıtasıyla Avrupa'ya geçişiyle başlatır. Oysa daha sonra Batıhlar, Arapların da aslında Yunan’dan aldıkları bilim ve felsefeyi asıl sahipleri olarak geri aldıklarını iddia edeceklerdi. Demek ki Akdeniz medeniyetini sahiplenmenin sonu yoktu. Son yıllarda yapılan bazı araştırmalar (Burkert 1992) da Yunan bilim ve felsefesi üzerindeki güçlü kadim Mısır etkisini ortaya koyacaktı. İkincisi, Tahtâvî’nin Batı bilimini yeniden kazanmak için tavsiye ettiği yol da oldukça basit ve mekanikti. Yunanlılara kucak açan eski Mısır kralları gibi Mısır’a yerleşmeye teşvik edilecek yabancılardan öğrenilecek ne varsa öğrenmek ve almak (Wendell 1972; 129-30).
F.Modernizmin Türleri
Osmanh ve Mısırlı düşünürlerin kendilerine meydan okuyan Baü medeniyetini tasavvur tarzları, onların geleneği dönüştürme tarzlannı, diğer bir deyişle gerçekleştirecelderi modernizmin türlerini de belirleyecekti. Modemizm, "yeni bir dünya kurma vizyonu”, ideoloji ise “bu NÛzyonu gerçekleştirmeye yarayacak proje” olarak alındığında Osmanh ve Mısırlı düşünürleri karşılaştırmak için ikisinin de paralel iki türü ayırt edilebilir; “Pasif/aktif modernizm” yanında “diskörsif/paradigmatik modemizm” ve karşılığında “yumuşak/sert ideoloji” ve “sosyoloji/ideoloji” ayırımlan. “Pasif/aktif modernizm”den önce ise bir “ön modernizm” aşamasımn geldiği gözlenebilir. En net “inanma-kuşkulanma-yeniden inanma” diyalektiğiyle an1:>'’> lıu sürecin aşamaları, “savunma-eleştiri-inşa”
kavr.-nt ' i'nya hayatında eylemlerine anlam kazan-
nda olan insan, hızla değişen bir dün-lya uğradığında doğal olarak önce - ruiyet krizinin giderek artması
İSLAM'DA MODERNLEŞME 337
karşısında savunma iyice zorlaşır ve artık sürdürülemez hale gelir.replika telefon “Ön modernizm” anlamına gelen bu apolojetikhk süre sonra yerini benimsenen dinin, somut olarak dinin geleneksel aydınlarının eleştirisine bırakır ki “pasif modernizm” anlamına gelen bu eleştiri Ae “aktif modernizm" anlamına gelen yeniden-inanmayı sağlayacak bir öğretinin 7>7^<7sına zemin hazırlar.
Avrupa’da bu süreç, Katoliklik ve Protestanlık ile bunlara bağlı topluluklar arasındaki bölünme açısından incelenebilirdi. Kendini hâkim Katolik Hıristiyanlıkla özdeşleştiren İtalya ve daha sonra Fransa'nın merkezinde yer aldığı Latin A\Tmpa’ya başlıca Anglo-Cermen Avrupa’dan Protestanlık adını alan itiraz yükseldi; Hıristiyanlığın yeniden-biçimlendirilmesi olarak Reformasyon kadar Aydınlanma da bu Anglo-Cermen topluluğun, Protestan ruhun eseri sayılabilirdi. Farklı perspektiflerden gerek Luther, gerekse de Calvin, geçerliği sorgulamaya uğrayan Hıristiyanlığı savunarak kendi içinde dönüştürülmesine çalışmışlarsa da Aydınlanma, bu, dini kendi içinde dönüştürme projesinin çıkmazını göstererek dinin dışandan yenilenmesine yönelik modernizm ve sekülerizme giden yolu açmıştı. Bu bakımdan “ön, pasif ve aktif’ modernizm aşamalarını, Aydınlanmamn üç damarında görmek mümkündü. Empirisizme dayalı entelektüel apolojetik ile Reformasyonun Hıristiyanlığın geçerliğini gösterme çabasını sürdüren başlıca Locke ve Hurae, “ön modernizm’’i temsil ediyorlardı. Hobbes ve Voltaire gibi Aydınlanma üdebası ise güçlü eleştirileri ile Hıristiyanlığa duyulan güvenin sarsılmasında önemli rol oynayarak “pasif modernizm” dediğimiz şeyi başardılar.
Bizim “pasif modernizm” adını verdiğimiz Aydınlanmanın misyonu, Arnold Gehlen tarafından net bir şekilde ifade edilmiştir; “AydmJanma-nın öncülleri ölmüştür; ancak onun sonuçlan devam ediyor” (Habermas 2002: 3). Aydınlanmanın devrimci kanadını temsil eden Rousseau ve Kant ise, bu “pasif modernizm” ile otonomi kavramıyla insanın kendi kendine yolunu bulması özlemini dile getiren Kant’ın felsefî mirasına dayanan Hegel’in başaracağı “aktif modernizm” arasında köprü olmuşlardı. Aydınlanmanın pasif modernizmi, Hegel'in aktif modernizmiyle tamamlanmış, böylece dinin içeriden kadar dışarıdan yenilenmesi de Cermen-Protestan topluluğun eseri olmuştur. Aydınlanma sürecinde beliren modernizmin dinin "savunma, eleştirisi ve dönüştürülmesine” yönelik bu üç aşaması, üç Tanrı anlayışıyla temyiz edilebilirdi. Ön modernizm, teizm ile karakterize edilebilirdi. Ateizm ile panteizme karşı.replika telefon sundu..

Hiç yorum yok:
Yorum Gönder